ลักษณะรอยโรคในช่องปากของ โรคเอ็มพอกซ์ (Mpox, aka “monkeypox” ฝีดาษลิง)

รูปแสดง Monkeypox virus particles ที่ประกอบด้วย Double-stranded DNA ล้อมรอบด้วย protein coat และ lipid envelope

ถ้าเราคุ้นเคยกับ SARS-CoV 2 จาก COVID-19 ซึ่งเป็น virus particle ชนิดทรงกลม มี genetic เป็น Single-stranded RNA เมื่อเทียบกับ Mpox virus จะพบว่า particle ของ Mpox virus จะเป็น brick shaped และขนาด “ใหญ่กว่า” SARS-CoV 2 ประมาณ 4 เท่า

SARS-CoV 2 มี Spike protein เพื่อจับกับ ACE-2 ของ host cell

Mpox virus ก็มี Surface protien ที่ coat อยู่รอบตัวมัน มีบทบาทในการจับเข้าสู่ host cell เช่นกัน

รูปแสดง virus particles MPXV (MonkeyPox Virus) จาก Electron micrograph สีชมพูคือ mature particles, สีฟ้าคือ immature particles , Skin lesion specimen

อาจจะไม่คุ้นกับชื่อโรค Mpox เพราะ ชื่อเดิมของมันคือ ฝีดาษลิง (ฝีดาษวานร) มาตั้งแต่ช่วงปลายของ COVID-19 Pandemic แต่เมื่อช่วงปลายปี ค.ศ. 2022 WHO ได้เปลี่ยนชื่อ จากโรค Monkeypox เป็น Mpox เพราะเป็น Scientific information ที่ต้องการหลีกเลี่ยงการอ้างอิงชื่อทางภูมิศาสตร์ หรือ ชื่อของสิ่งมีชีวิต (คล้ายๆ SARS-CoV-2 virus ที่ใช้ชื่อ Wuhan virus ในช่วงแรก แล้วต่อมาถูกเปลี่ยนเอาชื่อเมือง Wuhan ออก)

ในตอนนี้ ถ้า seach ใน ICD-10 Online จะเจอทั้ง Mpox และ Monkeypox ครับ ยังคงใช้ได้ทั้ง 2 ชื่อ (Monkeypox ยัง search ได้เพื่อให้ match กับ database history ที่เคยใช้ในช่วงที่ผ่านมา)

ดังนั้น เราจึงควรเรียกโรคนี้ว่า Mpox (เอ็มพ็อกซ์) ตั้งแต่นี้เป็นต้นไป

Mpox แตกต่างจาก COVID-19 ที่มันไม่ใช่โรคอุบัติใหม่ นักวิทยาศาสตร์สามารถแยกเชื้อ Mpox virus ได้เรียบร้อยแล้ว ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1959 (พ.ศ.2502) จากการระบาดในลิงที่ขังอยู่ในกรง ของ สถาบันวิจัยแห่งหนึ่ง ในเมืองโคเปนเฮเกน ประเทศเดนมาร์ก Mpox จึงเริ่มต้นจากเป็น Zoonosis (โรคติดต่อที่เกิดจากสัตว์เป็นต้นกำเนิด แล้วแพร่เชื้อจาก สัตว์สู่คน) และ มีรายงานการติดเชื้อในคนครั้งแรกที่ ประเทศคองโก เป็น Pt เด็กชาย อายุ 9 เดือน (WHO ตั้งชื่อว่า Human monkeypox )ในปี ค.ศ. 1970 จากนั้นจึงเพิ่มระดับการระบาด เป็นโรคประจำถิ่น (Endemic) และเกิด Outbreak เป็นลำดับต่อมา ในภูมิภาค Africa กลาง และ Africa ตะวันตก

Mpox เกิดจาก poxvirus ที่มีความใกล้เคียงกับ Smallpox virus มาก คือ มันใกล้เคียงกันในระดับ Genus เลยทีเดียว ( อยู่ใน Genus เดียวกัน คือ Orthopoxvirus)

ถ้าพูดว่า Poxvirus คือ ความใกล้เคียงในระดับ “ครอบครัว หรือ วงศ์” (family) ซึ่งเป็นคำที่กว้างกว่า “สกุล” (genus) –> ภาษาไทยมีคำว่า “วงศ์สกุล” แต่ความหมายในอนุกรมวิธาน “วงศ์” จะใหญ่กว่า “สกุล”

เริ่มต้น “ก่อน” จะติดจาก คนสู่คน (คือ ช่วงแรกเกิดน้อยมาก) โดยหลักจะเป็นจาก สัตว์สู่คน จากการกัด, ข่วน, กินเนื้อสัตว์ป่า จัดเป็น direct และ indirect contact จาก สัตว์ฟันแทะขนาดเล็ก ทั้งที่อยู่ในป่า, ตามชุมชน และ พวก primates (ชื่อของโรค ชวนให้สัมพันธ์กับลิง เพราะแยกเชื้อได้ครั้งแรกจากลิง แต่เชื่อว่า พวก Rodents เป็น main reservoir มากกว่า)

(ทบทวนความรู้ ระบาดวิทยา : ระดับของการกระจายของโรค เริ่มจาก Endemic (โรคประจำถิ่น) –> Outbreak (การระบาด) –> Epidemic (โรคระบาด) –> Pandemic ( การระบาดใหญ่/ทั่วโลก)

เทียบให้เห็นภาพ COVID-19 ที่เพิ่งผ่านมา คือ Pandemic แต่ Mpox ในชั่วโมงนี้ ถือเป็น Epidemic สำหรับ Africa และ เมื่อเทียบในระดับ Global ยังถือว่าเป็น Outbreak ครับ เพียงแต่สถานการณ์ในตอนนี้ WHO จัดให้เป็น Global emergency ชื่อเป็นทางการของ ระดับความฉุกเฉินนี้ คือ Public Health Emergency of International Concern (PHEIC , WHO เริ่มประกาศเมื่อกลางปี ค.ศ. 2022)

Mpox มีการแบ่ง type ของโรคเป็น Clade ( เคลด ) ตามระดับความรุนแรง และ การแพร่กระจายที่สัมพันธ์กับ ภูมิศาสตร์ของทวีป Africa คือ

Clade one (I) ที่มีการระบาดใน Africa กลาง คือ พื้นป่าของ ที่ลุ่มคองโก ( Congo Basin) ซึ่งเป็นป่าฝนที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลก (รองจาก ผืนป่า Amazon ใน South America)

case fatality rate (CFR) ของ Clade I = 10.6%

Congo Basin อยู่ในกรอบสีแดง

ส่วน Clade two (II) ระบาดใน Africa ตะวันตก เป็นสายพันธุ์ที่มีความรุนแรงน้อยกว่า (case fatality rate (CFR) = 3.6%) และ เป็น Clade ที่เกิด Global Outbreak (รวมทั้งประเทศไทยในปีที่ผ่านมา)

Africa ตะวันตก แสดงด้วยพื้นที่สีเขียวในรูป

( คำว่า Clade เป็นศัพท์ที่ใช้ในการจัดกลุ่มวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต ในวิชาอนุกรมวิธาน เช่น เคลดไดโนเสาร์, เคลดของสัตว์ฟันแทะ etc. สิ่งมีชีวิตที่มี เคลด เดียวกัน จะหมายถึง กลุ่มของสิ่งมีชีวิต ที่มีบรรพบุรุษร่วมกัน และ มีชาติพันธุ์เดียวกัน

ยกตัวอย่าง: จากรูปสายพันธุ์วิวัฒนาการ กลุ่มสีฟ้า และ สีแดง คือ เคลดของกลุ่ม เพราะมีบรรพบุรุษ จากชาติพันธุ์เดียวกันทั้งกลุ่ม ขณะที่ กลุ่มสีเขียว ไม่นับเป็น เคลด เพราะมีบรรพบุรุษจากชาติพันธุ์เดิม และ ชาติพันธุ์สีฟ้า ร่วมด้วย )

อาการแสดง รอยโรคในช่องปาก ของ Mpox

Mpox จัดเป็น Self-limiting disease คือ หลังติดเชื้อ ถ้าไม่มีอาการแทรกซ้อนหนักๆ และได้รับการรักษาแบบประคับประคอง ตาม Symp (น้ำเกลือ, C-20, Povidone-I ใช้บ้วนปากและ clean รอยโรคในปากได้, ยาแก้ปวด ถ้าเลี่ยงได้ ไม่ควรใช้ NSAIDs เพราะเพิ่ม hemorrage ใน lesion ร่วมกับยาต้าน virus ใน case ที่อาการรุนแรง ใช้ tecovirimat (เดิมใช้รักษา Smallpox), ถ้ามี secondary infection จาก bacteria และ candida ใช้ ABO, anti-fungal ได้

ผู้ป่วยจะหายได้เองใน dutation ~ 1 เดือน (incubation peroid ไม่เกิน 3 wk)

แต่การแสดงออกของรอยโรคในช่องปาก ไม่มี Pathognomonic feature ( อย่างเช่น Koplik spots บริเวณ Buccal mucosa ของ Measles)

ลักษณะการเกิด เหมือน Vesiculobullous eruption —> Ulceration ซึ่งใน Pt Mpox ไม่ได้เกิด Oral manifestation ทั้งหมดทุกคน (ตัวเลขอยู่ที่ 40%)

หลังจากได้รับเชื้อเข้าสู่ร่างกาย เป้าหมายของ virus จะอยู่ที่ Lymph node ทำให้อาการ Lymphadenopathy เป็นสิ่งสำคัญที่ diff dx ได้จาก Vesiculobullous อื่น เช่น Chickenpox

รูปแสดง case Pt มี Ulcer ที่ปลายลิ้น, ส่วนใต้ลิ้น เป็น Vesicle –> แสดงถึง Oral lesion ของ Mpox เกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ ในเวลาเดียวกัน คือ เป็น Polymorphic lesions

โอกาสที่ทันตแพทย์จะเจอ Pt Mpox ที่มี Skin lesion แล้ว เกิดขึ้นได้ยากมาก เพราะคงไม่มีใครกล้า แม้แต่จะเดินออกจากบ้านขณะที่มี Papule หรือ Blister ขึ้นเต็มมือและแขน

แต่ ความสำคัญสำหรับทันตแพทย์ คือ ช่วงรอยต่อ ของ Prodomal stage และ ช่วง Skin lesion ครับ เพราะ Oral lesion (ถ้ามี) มันจะแสดงออกในระหว่างรอยต่อนี้

เพราะอาการช่วง Prodomal stage มี symp คือ ไข้, ปวดหัว, myalgia, ปวดเมื่อย, ครั่นเนื้อครั่นตัว เหมือน Influenza และ lymphadenopathy ก็เกิดในช่วงนี้

หลังจากนั้น Oral manifestation (ถ้ามี) จะเกิดขึ้นตามมา

Oral lesion จะเกิดนำก่อน Skin lesion หรือ Skin lesion จะเริ่มบริเวณ Oral และ Peri-oral ก่อนลามจาก ใบหน้า ไปตามลำตัวและแขน ขา

ตัวอย่าง case Pt

A รูป Candidiasis ที่ลิ้น, B Peri-oral skin lesion ลูกศรชี้ แสดงลักษณะ umbilicated pox-like lesions

อีก case

lesion ที่ลิ้น เป็นตุ่มเล้กๆ รู้สึกเจ็บมาก (เป็น CC ที่นำ Pt มาพบแพทย์) แล้วแตกออกเป็น Ucer ที่ปลายลิ้น

โอกาสที่เราจะเจอในช่วง Vesicle ใน Oral จะยากมาก แต่โอกาสที่จะเจอช่วงหลังจาก Vesicle เช่นเป็น Ulcer แล้ว จึงพบได้ง่ายกว่า

case นี้ หลังจากนั้นอีก 3 วัน Pt จึงเกิด Skin lesion ที่คอ และ แขน

ความสำคัญคือ โอกาสเกิด jacpot Pt เริ่มมี Prodomal stage ก่อนวันนัด และ ระหว่างนัด ซึ่ง ช่วงนั้น สามารถแพร่เชื้อได้จาก Direct, Indirect contact, น้ำลาย, จาก Oral lesion

การตรวจในช่องปาก นอกจาก Oral lesion อีกสิ่งที่ควรนึกถึงคือ Pharynx เพราะแสดงศักยภาพของ Mpox ที่ติดต่อได้จาก secretion อาการที่พบได้ คือ sore throat, tonsillar abscesses และ pharyngeal lesions ซึ่งนำไปสู่ความลำบากในการกินอาหาร และ การกลืน จนต้องเข้า admit ในที่สุด

สิ่งที่ยืนยันการติดเชื้อ Mpox virus คือ การ swab และส่ง Western bot หรือ PCR เท่านั้น

บางครั้งการ Hx ว่ามีเดินทางไป Africa หรือไม่? แล้วได้คำตอบว่า ไม่เคยเดินทางไป ตปท. ก็ไม่ค่อยช่วยอะไร เพราะ ปัจจุบันคนไทยที่เกิดตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2523 ( ค.ศ. 1980 หรือ เด็กไทยที่เกิดในช่วง ฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ครบ 200 ปี ใน พ.ศ. 2525 ) ไม่ได้รับการปลูกฝี จาก vaccine Smallpox แล้ว จาก WHO มี campaign กำจัด Smallpox ให้หมดไป ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1967 จนถึงปี ค.ศ. 1977 มี record ของ Smallpox ครั้งสุดท้ายที่ประเทศโซมาเลีย และ WHO ได้ประกาศว่า Smallpox หมดไปจากโรคในปี ค.ศ. 1980 ทำให้มี สมมติฐานว่า เกิดการระบาด Mpox จากคนสู่คนในระดับ Global Outbreak เพราะ ขาดภูมิคุ้มกันจากคนรุ่นที่ไม่ได้รับ vaccine นี้

รูปแสดง หน้าตาของ package vaccine JYNNEOS® ( ชื่ออื่นๆ คือ IMVAMUNE® และ IMVANEX®) เป็น วัคซีน MVA-BN ของ Bavarian Nordic (วัคซีนไข้ทรพิษชนิดไม่เพิ่มจำนวน คือ เชื้อมีชีวิตแบบอ่อนฤทธิ์ : live, attenuated vaccine) ถูกพัฒนาขึ้นโดยความร่วมมือกับรัฐบาลสหรัฐฯ

MVA-BN (Modified Vaccinia Ankara-Bavarian Nordic) จึงเป็นวัคซีนดั้งเดิมที่ใช้กับ Smallpox และนำมาใช้กับ Mpox เพียงชนิดเดียวที่ได้รับการอนุมัติจากทั้ง FDA ของสหรัฐฯ และ European Medicines Agency (EMA)

ปัจจุบันมีบริการฉีดที่ สภากาชาดไทย ไม่ฟรี มีค่าใช้จ่ายในการฉีด เพราะไม่อยู่ในชุดสิทธิประโยชน์

ความกังวลเรื่อง การระบาดของ Mpox ในระดับ Global จาก Outbreak จะยกระดับเป็น Epidemic และ Pandemic เหมือน COVID-19 หรือไม่?

ตอบว่า เกิดขึ้นได้ยากมาก เพราะ

Mpox ถือว่า ไม่ใช่โรคอุบัติใหม่ที่เกิดจากเชื้อ virus ชนิดใหม่ เหมือน SARS-CoV 2 เรารู้จักเชื้อ Human monkeypox virus มาเกือบ 70 ปีแล้ว และมี vaccine ที่รับมือกับมันได้เรียบร้อย ทั้ง vaccine Smallpox ดั้งเดิม และ vaccine Mpox ที่พัฒนาขึ้นใหม่ สถานการณ์จึงไม่ใช่ new COVID
MPVX เป็น DNA virus ปัจจุบันรู้จักกันใน 2 Clades คือ Clade I (Congo Basin clade, Central Africa clade ) และ Clade II (West Africa clade) ขบวนการ replication ของ DNA virus ต่างจาก RNA virus (SARS-CoV 2) ตรงที่ enzymes ที่ใช้ในการ replication (เช่น DNA polymerase) จะมีการ proofreading และ fix error ในการสร้างโปรตีน ที่ดีกว่า, แม่นยำกว่า RNA polymerase —> การเกิด mutation ของ poxvirus จึงเกิดได้น้อยกว่า RNA virus

โอกาสเกิด Pandemic จาก mutation อย่างรวดเร็วแบบ Alpha –> Delta –> Omicron ของ COVID-19 จึงเกิดได้ยากมาก

สุดท้าย การจัดการทางทันตกรรมกับ Pt ที่สงสัยว่าเป็น Mpox

ถ้าสงสัย และแยกรอยโรค เช่น แผลที่ลิ้น diff dx จาก burn lesion หรือ trauma ไม่ได้ ให้เลื่อนการทำงานใน Pt ไปก่อนครับ

มาตรการเดิมที่เราเคยใช้กับ COVID ยังใช้ได้กับ Mpox ทุกประการ

รีวิวการติดตั้ง Android 15 beta 1 ใน Honor M6Pro และ การใช้งาน app พื้นฐาน

ปกติการติดตั้ง Android OS beta firmware ของแต่ละ brand Smartphone จะใช้วิธีแตกต่างกันออก ตั้งแต่ Simple ที่สุด คือ การติดตั้งผ่าน OTA ไปจนถึงการ flash ROM ด้วย PC รายชื่อ brand และ รุ่น ที่สามารถติดตั้ง Android 15 beta version ได้ แสดงตามนี้

ในบทความนี้ จะรีวิว เฉพาะ Honor M6Pro ซึ่งใช้การติดตั้ง Android 15 beta ด้วยการแบ่ง Partition ของเครื่อง ออกเป็นพื้นที่ แยกเฉพาะสำหรับ Android 15 beta เป็นปริมาณ 60 GB โดยยังเก็บ Android 14 ที่ใช้งานในเครื่องไว้อีก Partition หนึ่ง (เครื่อง M6Pro จะมีทั้ง 2 OS ในเครื่องเดียวกัน แต่ใช้ได้ทีละ 1 OS)

การติดตั้ง Android 15 beta ต้องทำผ่าน PC แต่การ Downgrade ลงมาสู่ Android 14 จะใช้ PC หรือไม่ก็ได้ (ถ้าไม่ใช้ PC การ Reset เครื่อง ใน Settings menu คือ การคืนค่า Android 14 โดยอัตโนมัติ)

ในส่วนแรก จะอธิบายขั้นตอนการติดตั้ง Android 15 beta (upgrade จาก Android 14)

Guideline และเครื่องมือที่ต้องมี อย่างเป็นทางการจาก Honor

1. ต้อง up Fw M6Pro เป็น version ล่าสุด คือ 8.0.0.152(C636E2R2P2)

2. Download และ install การติดตั้งโปรแกรมในฝั่ง PC

(1.) โปรแกรม Honor Suite เพื่อนำเข้า/ออก ข้อมูลจาก PC <–> M6Pro

(2.) ADB เพื่อใช้คำสั่งติดตั้ง Firmware

(3.) Python เพื่อใช้คำสั่งจาก script Python ซึ่งเป็น package Android 15 beta จาก Honor (Developer) dump package จาก PC เข้าเครื่อง M6Pro

การติดตั้งต้องทำผ่าน Windows เท่านั้น ไม่สามารถใช้ Mac OS ได้ เพราะ เป็น package เฉพาะที่ run script Python for Windows

3. การติดตั้ง Honor Suite ใน PC

ข้อควรระวัง คือ อย่าลืมใช้ Honor Suite ทำ back up เครื่องก่อน การติดตั้ง Android 15 beta

หลักการใช้งาน Honor Suite คือ Honor Suite ใน PC จะติดตั้ง app Honor Suite ใน M6Pro สำหรับการ connect ครั้งแรก หลังจากนั้น เมื่อมีการเชื่อมต่อ Honor Suite จะมีการเรียกกัน ทั้ง 2 ฝั่ง โดยระหว่างการใช้งาน จะเชื่อมต่อกันตลอด จนกว่า user จะตัดการเชื่อมต่อ เมื่อใช้งานเสร็จ จากหน้าจอของ M6Pro

ก่อนการเชื่อมต่อกับ Honor Suite ใน PC ด้วย cable ต้อง enable USB Debugging mode ใน Developer options จาก Settings menu (System & updates) ของ M6Pro

4. การติดตั้ง ADB

Download SDK Platform-Tools for Windows

Extract files จะได้ตามรูป

right click ใน folder เพื่อทดสอบ command “adb”

(ผมเจอปัญหาการเรียก adb ไม่ทำงาน เลยต้องใช้วิธีสร้าง Path ใหม่ ถ้าใช้งานได้ปกติ ไม่ต้องทำ step นี้ครับ)

(สร้าง Path เรียก adb ใหม่)

(แปลกที่ในเครื่อง Mac Air ของผม ไม่เจอปัญหานี้ แต่ Notebook HP ของผมเก่ามาก เป็น Windows 10 ครับ นานๆ เปิดที อาจเป็นเพราะไม่ค่อยได้ update อะไร)

5. ติดตั้ง Python for Windows

Download ให้ใช้ Stable release version

แล้วติดตั้งลงเครื่อง

6. เข้าสู่ขั้นตอนการติดตั้ง Android 15 beta ลง M6Pro

หลักการคือ run script Python ในเครื่อง PC แล้ว script จะทำการ expand Android 15 beta package แล้ว dump package ลงสู่เครื่อง M6Pro

Download ROM Android 15 beta for M6Pro

ขนาด file ~ 5 GB

จากนั้น Extract ROM file ที่ได้

จากนั้น Unzip ROM files ที่ download มา

รูปแสดง file ที่ extract ได้ ชื่อ dsu_pkg_and_tool

นำ ROM file ที่ extract มาสร้าง folder ใหม่ โดยให้ copy files ของ adb (ใน folder ชื่อ platform-tools) มาใส่ไว้ใน folder นี้ด้วย (ผมตั้งชื่อ HonorM6Pbeta1 หน้าตา files ที่อยู่ใน folder จะประมาณนี้ครับ)

7. เมื่อ Tools พร้อมแล้ว ให้เชื่อมต่อ M6Pro กับ PC แล้วเรียก Honor Suite (เปิด USB DBG ใน M6P ก่อนเชื่อม cable เช่นเคย)

รอจนการ Connect Honor Suite สำเร็จ (ให้สังเกตพื้นที่ในเครื่อง ก่อน up Android 15 beta เครื่องของผมมี ~ 90 GB หลัง up เสร็จแล้ว ตัวเลขนี้จะเพิ่มขึ้น จาก การเพิ่ม Partition ของ Android 15 ภายในเครื่อง)

8. run script “dsu_tool_for_win.py”

Terminal จะทำการ unzip ” update_dsu.zip “

รอจนตัวเลขเสร็จถึง 100% หลังจากนั้น หน้าต่าง Terminal จะปิดเองอัตโนมัติ

ตอนนี้ในหน้า Honor Suite จะเห็น พื้นที่ของ M6Pro มี Partition เพิ่มขึ้นจากเดิม เพราะ ROM Android 15 beta ถูก dump เข้าไปเรียบร้อยแล้ว

พื้นที่ในเครื่องถูกกินไปอีก ~ 40 GB ตัวเลขนี้คือ พื้นที่ที่เราสามารถใช้ลง app และ media ในส่วนของ Android 15 beta (ไม่รวมพื้นที่ของ files ระบบ)

รอจน Complete จะเห็นหน้าจอ Dynamic System Updates ขึ้นที่ M6Pro ตามรูป จากนั้น Unlock หน้าจอ แล้วถอด cable ออกได้

ดึง Notification ลงมาก จะเห็น ROM พร้อมติดตั้ง ให้แตะ Restart

เลือก Restart เพื่อ install Android 15 beta (ถ้าเลือก Discard จะอยู่ที่ Android 14 เหมือนเดิม)

9. หลัง Restart เครื่องจะ boot เข้าหน้าจอ Unbox

จากนั้น จึงเริ่มทำการ Settings เครื่องใหม่หมด ทุกอย่าง เหมือนตอนแกะกล่อง

สิ่งที่ควรทราบ คือ Partition ที่ติดตั้ง Android 15 beta มีพื้นที่จำกัดนะครับ การลง app และ media จึงทำได้จำกัด (เพราะ objective มีไว้เพื่อทดสอบ app เท่านั้น)

หน้าตา Lock screen เริ่มต้นก็จะประมาณนี้

ถ้าลองใช้แล้ว ไม่ชอบ ให้เลือก Rollback ได้ จะกลับคืนสู่ Android 14 เหมือนเดิม โดยไม่ต้องใช้ PC downgrade กลับครับ

แต่ถ้า เผลอปัด ปุ่ม Rollback เกิดหายไป หาไม่เจอ เราใช้ คำสั่ง Reset ใน Setting menu เพื่อกลับ Android 14 ได้ เช่นกัน (Reset ใน Settings menu ของ M6Pro กับ Restart ที่อยู่ใน menu คู่กับ tab Rollback ในรูป เป็นคนละความหมายกัน)

หรือ ถ้ามีปัญหา Reset แล้วเกิดไม่ยอมกลับ ก็ใช้ ADB ใน PC downgrade ได้ ด้วย command “adb shell gsi_tool disable” ครับ

เท่าที่ลองเล่นดู Android 15 น่าใช้มาก สำหรับใน beta 1 การใช้งานลื่นไหลดีครับ ผมยังไม่เจอ auto restart หรือ ปัญหาในกล้อง สำหรับ app ทั่วไป ใช้ได้เกือบหมดครับ แต่ app Bank ตัวที่ใช้ไม่ได้ ก็ตามรูปล่างสุดครับ

ชื่อของ beta นี้คือ HONOR Android 15 Beta 1 Developer Preview Program แต่จริงๆ คือ ตัว Beta 2 ที่ Google เพิ่งปล่อยออกมาให้ brand อื่นๆ นำไปใช้แล้ว (ความหมายคือ ถือเป็น beta 1 สำหรับ M6P แต่ถ้านับ version จริง จะเป็น beta 2 ของ Google)

การ upgrade ขึ้นไป และ downgrade กลับลงมา ยังไม่พบปัญหาติดขัดข้องระหว่าง ไป-กลับ ครับ

Ref:

1. https://developer.android.com/about/versions/15/devices

2. https://developer.honor.com/en/docs/11100/guides/android_15_beta_guide

3. https://www.honor.com/it/tech/honor-suite/

4. https://developer.android.google.cn/tools/releases/platform-tools

5. https://www.python.org/downloads/

6. https://developer.honor.com/en/docs/adaptation_guide/guides/google_V_eng

การใช้ Boron Nitride จัดการความร้อนใน Smartphone

การเปิดตัวของ ROG Phone 8 เมื่อวันที่ 9 ม.ค. พ.ศ.2567 มีการนำระบบระบายความร้อนที่เพิ่มขึ้นมาใช้ นอกจาก Vapor chamber, ฟิลม์ Graphite, พัดลม Aeroactive

นั่นคือ Boron Nitride (BN)

(หมุนรูปตามเข็มนาฬิกา 90°)

ตำแหน่งสีฟ้า คือ Boron Nitride

สารประกอบ BN เกิดจาก Boron (B) อยู่ในหมู่ 3 (ประจุ 3+) กับ Nitrogen ในหมู่ 5 (ประจุ = 5-8 = -3)

เป็นสารสังเคราะห์ B (+3) . N (-3) –> BN อยู่ในรูป Crystalline (Ceramic) ใน 3 รูป

Hexagonal form เป็น form เดียวกับ Graphite (ที่นำมาใช้ในระบบระบายความร้อน), Cubic form และ Wurtzite form

รูปแสดง Hexagonal form

การนำมาใช้จะทำ Ceramic BN มาเป็น filler อยู่ใน matrix ที่เป็น Polymer เป็นแผ่นบางๆ ที่ไม่นำไฟฟ้า แต่นำความร้อนได้ดี (แผ่น Polymer ที่เกิดขึ้นอาจอยู่ในรูป Compound material หรือ Composite material ก็ได้ แล้วแต่ Objective การนำไปใช้)

ปกติในบริเวณที่เราไม่ต้องการการนำไฟฟ้า จะออกแบบเป็นแผ่น sheet plastic (Poymer) แต่ปัญหาของแผ่น plastic คือ มีการนำความร้อนที่แย่ (ถ้าเจออุณหภูมิสูง แผ่น plastic จะเปลี่ยนรูปได้ด้วย)

ในอุปกรณ์ที่มี space จำกัดอย่าง Smartphone การนำความร้อนที่เกิดภายในเครื่อง ถ่ายเทออกไปอากาศรอบๆ เครื่อง เป็นสิ่งที่จำเป็นมาก เพื่อคงสภาพ performance ของเครื่องไว้

การนำความร้อนของ (hexagonal) BN ceramic filler ในแผ่น Polymer เกิดขึ้นได้ในทั้ง 3 มิติ

เทียบการนำความร้อนเมื่อเทียบกับ Ceramic oxide ดั้งเดิมแบบ Alumina (Aluminium Oxide, Al2O3)

พบว่า hexagonal BN นำความร้อนได้ดีกว่า ~ 4 เท่า

ในขณะที่ยังคงค่าการเป็น “ฉนวนไฟฟ้า” ได้ดีกว่า

จากรูป แสดงค่าความต้านทานสูงกว่า

นอกจากนี้คุณสมบัติด้านอื่นของ BN ที่เหนือกว่า คือ

ค่าความเบา ทำให้น้ำหนักโดยรวมของอุปกรณ์ลดลง

การนำสัญญาณคลื่นวิทยุที่ดี (มีการสูญเสียสัญญาณน้อยลง)

คุณสมบัติอื่นๆ เช่น Optical property และขบวนการผลิต

ref:

https://rog.asus.com/phones/rog-phone-8/

2. https://en.wikipedia.org/wiki/Boron_nitride

3. https://www.3m.co.th/3M/th_TH/oem-tier-th/products/boron-nitride-cooling-fillers/

เมื่อแรงยึดของ Dentin bonding system = Titan sub implosion

จากข่าวยืนยันการระเบิดจากการสูญหายของยานดำน้ำ Titan ระหว่างชมซากเรือ Titanic

ยานดำน้ำใช้เวลา 2 ชม. ไปลงไปถึงบริเวณที่ซากเรือ Titanic อยู่ที่ความลึก 3,800 ม. แต่ยานขาดการติดต่อหลังจากดำลงไป 1.75 ชม.ซึ่งประเมินว่า ยานดำน้ำอยู่ที่ความลึก 3,000 ม.

ในการวัดแรงที่ทันตแพทย์คุ้นเคย เราคุ้นเคยกับปริมาณที่เป็นหน่วย MP

เพราะที่จริง Pa เป็นหน่วยของ Stress ที่เล็กมาก คือ 1 Pa = 1 N/m^2

(ถ้าต้องการแปลงเป็น มวล kg –> 1 Pa = (1/9.80665) kg/m^2 = 0.10197 kg/m^2 )

คือ แปลงจาก F = ma (Newton’s second law of motion)

หน่วย Pa เป็นหน่วยที่เล็ก เราจะเห็นการนำมาใช้ใน prefix ของ MPa มากกว่า

1 MPa = 1,000,000 Pa และ 1 Bar = 100,000 Pa

ดังนั้น 1 Bar = 100,000/1,000,000 = 0.1 MPa

ความกดอากาศที่ระดับผิวน้ำทะเล = 1 atm ( Atmospheric pressure) = 101,325 Pa = 1.01325 Bar

นั้นคือ 1 atm = 0.101,325 MPa

เมื่อลงไปลึกใต้ทะเลมากเท่าไหร่ แรงดัน ก็จะเพิ่มขึ้น 1 เท่าตัว ในทุก ๆ ความลึกน้ำทะเล 10 เมตร

ยานดำน้ำ เกิด Implosion ที่ความลึก 3,000 ม.

แรงดันจะเพิ่มขึ้น = 3,000/10 = 300 เท่าของที่ระดับผิวน้ำทะเล

แรงดันที่กระทำต่อยานดำน้ำ Titan = 300 x 1 atm = 300 x 0.101,325 MPa = 30.3975 MPa

แรงดันที่ทำให้ยาน Titan collapse = 30.3975 MPa ~ 30 MPa

จาก Powerpoint ของ lecture ท่านอาจารย์ รศ.ทพ.ดร. ทวีศักดิ์ ประสานสุทธิพร เรื่อง ระบบ DBS

จากรูป ระบบ DB ชนิด 3 Step Etch&Rinse ให้แรงยึดที่ระดับ 31 MPa และ 2 Step self-etch ที่ระดับ 29 MPa

ให้ระดับแรงยึด ของระบบ Bonding = แรงดันที่กระทำต่อยานดำน้ำ Titan ที่ระดับความลึก 3,000 ม. พอดี

นั่นคือ ไม่มีใครที่จะคุ้นเคยกับ Stress ในระดับนี้ได้เท่ากับ ทันตแพทย์ อีกแล้วครับ

ตรวจคำตอบ

Ref: